مقدمه

هرفردی ذرجامعه نیاز به آموزش دارد تا مراحل رشد وتکامل را طی کند به قول کانت «بشر تنها با تعلیم وتربیت تواند شد وآدمی چیزی جز آنچه تربیت از او می سازد نیست ». بنابر این نیاز به آموزش وپرورش از حقوق اسلامی افراذ بشمار می رود وهر گونه ایجاد تحول ورشد وپیشرفت فردی واجتماعی حاصل تربیت وآموزش است .راجع به تعلیم وتربیت وآثار مترتب برآن از دیر باز سخن بسیار گفته اند وگفته فوق در حقیقت مشت نمونه خروار است و...

 

یکی ازدلایل عمده ی حساسیت دانش آموزان و عموما والدین نسبت به نمره های درسی این است که می پندارند هرچه فرددردوران تحصیلی نمره های بهتری بدست آورد به همان اندازه موفقیتهای شغلی ودرآمد آتی خود را تضمن کرده است اما باید ازعان نمود که نمره های درسی تنها نشان دهنده ی موفقیت در معیارهای پیشنهادی معلمان مربوط به آن درس با مقطع تحصیلی بخصوص است.

انشا در لغت به معنی سخن آفریدن و نشو نما دادن و بزرگ گردانیدن است. و در اصطلاح ادبیات عبارت از نگارش جمله ها و عبارتهایی است که افکار و اندیشه نویسنده را به صورتی روشن و زیبا بیان کند تا خواننده آنها را به آسانی بفهمد و برای او خوشایند باشد.

یکی از عوامل متعدد ناموفق بودن درس انشا نداشتن روش مناسب است. لزوم به کارگیری روش مطلوب در تدریس به اندازه ای است که بعضی از دست اندرکاران علوم تربیتی بهره گیری از روش های مناسب را مهم تر از دانش آن درس دانسته اند. تلاش برای تدریس انشا امری ضروری و لازم است. در سر کلاس های ما تدریس به همان شیوه های سنتی تکرار مطالب گذشته است. و از دیدگاه علوم تربیتی هر کاری که مکانیکی انجام شود کاری آموزشی نیست. زیرا خلاقیت در آن وجود ندارد و تا خلاقیت نباشد مسائل اجتماعی، اقتصادی، صنعتی، و سیاسی حل نمی شود و باید کاری کنیم که کلاس انشا تبدیل به کارگاه نوشتن شود.

 

 

 

 

             توصیف وضعیت موجود                                                         

 به نام او که هر چه داریم از اوست . محقق  دانشجوی کارشناسی حرفه وفن مرکز تربیت معلم شهید بهشتی مشهد 19سال است که در آموزش وپرورش مقطع راهنمایی مشغول به کار هستم .17سا ل را در شهرستان طبس استان یزد و دوسا ل است که درمشهد هم در مدرسه راهنمایی شبانه روزی  پسرانه صالحان منطقه تبادکان مشغول تدریس ، و هم درمرکزتربیت معلم شهید بهشتی دررشته کارشناسی حرفه وفن مشغول به تحصیل می باشم .

این مدرسه به صورت شبانه روزی است ودرفاصله ی 40کیلومتری مشهد در کنار سد کارده واقع شده است تعدادی از دانش اموزان از روستای مجاور وتعدادی از حومه وداخل مشهد به این مدرسه میآیند که بعضی از این دانش آموزان از نظر خانوادگی مشکلات فراوانی دارندو... دراین مدرسه تعداد150 دانش آموز به صورت یک نوبته در سه پایه وشش کلاس ،  مشغول تحصیل هستند.باتوجه به این که رشته تخصصی من حرفه وقن است  اما برای اینکه ساعات تدریسم در مدرسه درست شود، یک ساعت در برنامه هقتگی، درس انشای پایه اول راهنمای  را گنجانده اند.

پس از چند جلسه تدریس در درس انشا به این نتیجه رسیدم که دردوره ابتدایی به درس انشا اهمیتی داده نشده بودزیرا دانش آموزان به آسانی نمی توانستند بنویسند و افکار خود را بیان نمایند و درس انشا برای آنها جذابیتی نداشت . نارسایی حتی بر نحوه ی پاسخ دادن آنها در دروس کتبی نیز اثر گذاشته بود. این مسئله فکر مرا به خود مشغول ساخته بود که به راستی چگونه می توانم دانش آموزان را به درس انشا علاقه مندکنم ؟ و شیوه های اندیشیدن را پیرامون یک موضوع فراهم آورم؟ و کلاس انشا را از حالت خشک و سرد بیرون بیاورم؟ و با استفاده از روش های مختلف، تجربیات اولیا همکاران و مشاوران و متخصصین تعلیم و تربیت دانش آموزان را از منزلگاه مراحل تفکر تحلیل، ترکیب، نقادی و نوآوری و ابداع بگذرانم؟ و به پرورش قدرت تفکر و تحلیل آنها بپردازم.

     در این پزوهش سعی خواهد شدعلل  بی علاقه گی و بی انگیزی  را بررسی کرده و راه کار هایی را برای این مورد  ارائه دهم .

 

 

 

مفاهیم و واژگان

دانش آموز:کسی است که در مقطع راهنمایی در سالهای بین 9تا12سالگی مشغول تحصیل باشد. شاگرد مدرسه،طالب علم،آموزنده علم در اصطلاح مدارج تحصیلی (لغت نامه دهخدا جلد اول ص 2240)

کلاس :هریک از شعبه های مدرسه که شاگردان آن هم قوه و هم درس دریک اطاق درس می خوانند.(جلد دوم لغت نامه دهخدا ص 2299)

 

علاقه:بدل دوست داشتن دوست داشتن و خواهش آن نمودن . دوستی لازم قلبی ،بستگی و ارتباط دوستی قلبی و حقیقی-(لغت نامه دهخدا) .

بی علاقه :(از: بی + علاقه ) که دل بستگی به چیزی نداشته باشد. بی مهر. بی میل . || مرد مجرد. بی زن و خانمان . (ناظم الاطباء). و رجوع به علاقه شود.

انگیزه

انگیزه حالت مشخصی است که سبب ایجاد رفتاری معین می شود. انگیزه های روانی به طور عمده تحت تأثیر اجتماع خاصی قرار دارند که شخص در آن رشد کرده است.

انشا یا مقاله نوشته ای است که یک نگارنده با توجه به نقطه نظراتش می نویسد. یک مقاله ممکن است شامل عناصر مختلفی نظیر نقد ادبی، بیانیه سیاسی، مباحثات آموزشی و زندگی روزمره باشد. (از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد)

 

گردآوری اطلاعات و شواهد(1)

برای حل این مشکل ابتدا به جمع آوری تجربیات اولیا دانش آموزان در ارتباط با درس انشا پرداختم و در جلسه ا ی که در آبان ماه برگزارشد مسئله را مطرح نمودم و از تجربیات همکاران محترم به خصوص مدیر مدرسه استفاده نمودم.و در این رابطه به مطالعه ی کتابهای مختلف از جمله: آیین نگارش، ره یافت های آموزشی و تربیتی در درس انشا خودآموز روش تدریس مهارت نوشتن در دوره ی ابتدایی، خودآموز روش تدریس زبان فارسی، شیوه های خلاق آموزش انشا، آموزش خاطره نویسی پرداختم.

پیشینه ی تحقیق در مورد درس انشا:

نتایج تحقیق سیر تاریخی درس انشا در کتاب های درسی مدارس ایران از سال 1300 تا 1373 کاری از سید حسین محمدی حسینی نژاد به شرح ذیل است.

1- به دلیل این که در کار تالیف کتاب های درسی به ویژه انشا هیات های علمی، تخصصی نظارت نداشته اند، توجه جدی و پیگیر به این درس نشده است.

2- کتابهای راهنمای انشا عملا فاقد یک برنامه عملی و هدف دار برای درس انشا می باشد.

3- دانش آموزان در تمام مقاطع این درس را دوست دارند و آن را جدی تلقی می کنند.

 

تجزیه و تحلیل اطلاعات شواهد (1)

پس از بررسی نظرات اولیا و همکاران به این نتیجه رسیدم در درس انشا موانع زیادی وجود دارد که برخی از آنها عبارتست از:

1-    ضعف فرهنگ مطالعه

2-    جایگاه نداشتن فرهنگ انتقاد و رواج فرهنگ تملق

3-    فرهنگ جرأت نداشتن واتکا به خانواده برای ابراز ایده ها و آرام و هجوم به مسائل و برآورد راه حل و ارائه آن ها

4-    عدم وجود تشویق کارساز و مناسب

5-    ارزش نگذاشتن به نوشته های ابتدایی

6-    ملموس نبودن موضوعات و مسائل مورد بحث و تکراری بودن آنها

7-    همکاری نامناسب خانواده ها

8-    عدم وجود ارزیابی دقیق از درس انشا

9-    ذاتی و ارثی پنداشتن امر خلاقیت و ابداع

10-مشخص نبودن جایگاه درس انشا در برنامه ی درسی به صورت اعتقادی و سهل الوصول بودن و در اختیار گرفتن آموزش آن و نیز زمان آن برای تکمیل دروس دیگر.

 

دانش‏آموزان بی انگیزه در مدرسه و راهبردهای افزایش انگیزش

اشاره

همه‏ی ما از اهمیت انگیزه در زندگی آگاهی کامل داریم، با این حال بیشتر ما احساس می‏کنیم در زندگی به اندازه‏ی کافی دارای انگیزه نیستیم. انگیزه به ما کمک می‏کند تا احساس رضایت‏خاطر کنیم، درباره‏ی خودمان احساس مسئولیت نماییم و بر زندگی خود تسلط داشته باشیم.. بی‏انگیزگی در بین دانش‏آموزان این نگرانی را در والدین و معلمان به‏وجود می‏آورد که شاید آن‏ها نتوانند در مورد خود به درستی عمل کنند، به بیراهه بروند یا حتی زندگی خود را تلف کنند. موقعیت و شرایط محیط آموزشی از جمله عواملی است که با بی‏انگیزگی دانش‏آموزان ارتباط نزدیک دارد. معلم مهم‏ترین نقش را در مدرسه ایفا می‏کند و چگونگی عملکرد دانش‏آموز به رفتار معلم بستگی دارد. برای معلم انگیزه‏ی دانش‏آموز هم به‏عنوان هدف و هم به‏عنوان وسیله‏ی پیشرفت در سایر زمینه‏ها اهمیت بسیار بالایی دارد. لذا در این بحث به‏طور مختصر ابتدا با علائم دانش‏آموزان بی‏انگیزه و سپس به سبب‏شناسی و راهکارهای مناسب جهت بالا بردن انگیزه‏ی لازم در دانش‏آموزان خواهیم پرداخت.

 

نشانه های بی انگیزگی در دانش آموزان

- ناتمام گذاشتن کارها

- خودداری از انجام تکالیف

- عدم تلاش برای حل مشکل خود

- مشکل در تصمیم‏گیری

- انتظار کمک از دیگران

- بی‏توجهی و بی‏دقتی

- تمایل نداشتن به فعالیت های بدنی

- آوردن بهانه‏های متعدد برای انجام ندادن کارها

- داوطلب نشدن برای انجام کارها

- عاجز بودن در تنظیم فعالیت حال و آینده

- میل دائمی به قرار داشتن در حالت استراحت

- به سر بردن دائمی در رویا

- قدرت تمرکز فکری پایین

-تنبلی نمودن و از زیر باز مسئولیت، شانه خالی کردن

عوامل مختلفی که منجر به کاهش انگیزه در دانش‏آموزان می‏شود:

- عدم هماهنگی بین میزان تکالیف مدرسه با توانایی‏های دانش‏آموزان

- یکنواخت بودن محیط آموزشی با توجه به پیشرفت‏های عصر حاضر که می‏توان از وسایل کمک آموزشی مثل نوار ویدیو، سی‏دی، اینترنت و... استفاده کرد.

- عدم کنترل والدین نسبت به وضعیت تحصیلی فرزندانشان

- بی‏ارتباط بودن تکالیف با نیازهای روزمره

- مشکلات خانوادگی نظیر محول نمودن کارهای منزل به فرزندان از طرف والدین

- انجام کاری برای دریافت حقوق و ساعات غیر مدرسه برای کمک به وضعیت اقتصادی خانواده.

- تشویق نشدن برای انجام تکالیف منظم

- افسردگی‏های خفیف

- داشتن تجربیات و شکست‏های تلخ متعدد

- عدم برخورداری از تجربیات موفق

- در معرض شماتت و تنبیه بودن

- نقایص فیزیولوژیکی و بدنی

- وجود نابسامانی، مشاجرات لفظی و درگیری در خانواده

- طلاق در خانواده

- وابسته بودن به والدین و انجام کارهای کودک به‏وسیله‏ی آن‏ها

- محرومیت از امکانات اولیه

- داشتن بیماری شدید

 

راهبردهای افزایش انگیزه در دانش‏آموزان

- اطمینان از وضیعت جسمانی دانش‏آموز از نظر معاینه‏ی شنوایی و بینایی:

- ایجاد هماهنگی بین تکالیف مدرسه با توانایی دانش‏آموزان

- متنوع کردن محیط آموزشی با استفاده از وسایل کمک آموزشی مثل فیلم، عکس، ماکت و...

- دادن تکالیف مرتبط با نیازهای دانش‏آموزان

- توجه به حاصل فرایند کار و تلاش دانش‏آموز (عدم نمره محوری در کلاس)

- استفاده درست از کلمات و جملات توسط والدین و معلمان.

 

والدین و معلمان گاهی از اوقات با سخنان به ظاهر ملایم و بی‏ضرر، موجب کاهش انگیزه در دانش‏آموز می‏شوند. آنان به دانش‏آموزی که در آستانه‏ی مردود شدن است می‏گویند: « ما می‏دانیم تو یک نابغه نیستی، توقع هم نداریم معجزه‏ای از تو ببینیم. فقط می‏خواهیم در حد توانایی‏ات درس بخوانی، اگر نمره‏ی قبولی بگیری ما راضی خواهیم بود.» این نوع گفتار، دیگر به دانش‏آموز این امکان را نمی‏دهد که برای رسیدن به درجات عالی آموزش تلاش کند؛ اگر هم نهایت کوشش خودش را هم به خرج بدهد، بیش از یک « قبولی» انتظاری دیگر از خود ندارد. پیامی که می‏تواند منجر به ایجاد انگیزه در فرد شود این است:

» ما انتظار داریم درس یاد بگیری و آدم تحصیل کرده‏ای بشوی. یادگیری یک امر تصادفی نیست، یادگیری مستلزم تلاش و عزمی راسخ است. ما چنین چیزی را از تو توقع داریم.«

 

- دادن خودمختاری و استقلال به دانش‏آموز در جاهایی که امکانش وجود دارد.

- تشویق‏های کلامی به شکل توصیفی، مثال: « رضا می‏بینم که عمل ضرب را خوب فهمیده‏ای.«

- نشاندن دانش‏آموز در جلوی کلاس یا در کنار هم‏کلاسی‏هایی که می‏توانند الگوی نقش مثبت برای او باشند، صدا زدن دانش‏آموز در کلاس در موارد متعدد، ارائه‏ی بازخورد در موارد متعدد، تقسیم تکالیف حجیم به بخش‏های کوچک‏تر

- کمک به والدین در درک واقع‏بینانه از توان یادگیری دانش‏آموز.

- دادن فرصت به دانش‏آموزان در بیان معلومات خود و آن‏چه خارج از کلاس از خانواده و دیگران آموخته‏اند. (کتاب معلم و دانش‏آموز - نویسنده: گینات هایم ، مترجم: سیاوش سرتیپی.

مرکز یادگیری سایت تبیان - تنظیم: شكوفه باصری)

 

چگونگی انجام کار

برای جذاب بودن درس انشا و تشویق دانش آموزان به خوب نوشتن و شکوفا کردن استعداد نوشتن آنها و اینکه بتوانند بهترین واژه ها را در جمله های مناسب قرار دهند تا متنی روان و زیبا از نظر ساختار زبانی درست نموده باشند. فعالیتهای ذیل را در سر کلاس انشا به اجرا در آوردم:

انواع انشا:توصیفی، تخیلی، تصویری(لوحه-کارت)، خلاصه نویسی، مقاله نویسی، گزارش، خاطره نویسی،تحقیق، داستان نویسی(کامل کردن  داستان تا نیمه گفته شده- کامل تعریف کردن داستان ونوشتن داستان به صورت اول شخص توسط دانش آموز : یعنی دانش آموز خودرا به جای شخصیت اصلی قرار دهد،گفتن موضوع وهدف کلی وساختن داستان)

مراحل نوشتن انشا:

1- مرحله قبل از نوشتن:(انتخاب موضوع،توضیح موضوع،ایجاد انگیزه درکلاس،بارش فکری،رفع ترس وابهام دانش آموزان وشاد کردن فضای کلاس

2-حین نوشتن:داشتن چک نویس،گاهی چند نفرحین نوشتن نوشته خود را بخوانند، گاهی معلم هم انشا بنویسد،عدم برخورد با عامیانه نویسی

4-   بعد از نوشتن: خواندن انشا،نقدوبررسی ،انتخاب انشاهای برتر، جابه جا نمودن دفاتر انشا وخوانده شدن توسط دیگران(فواید این کار:بهبود خط-آشنایی با نظرات دیگرانريا،خودارزیابی)گاهی اهدا جایزه وخواندن سر صف.

 

روشهایی جهت تقویت مهارت انشا نویسی

1-   بارش فکری:

2-   بازی با کلمات:با کم وزیاد کردن حروف وارتباط دادن کلمات وایجاد جمله

گرم-  گرما -سرما -خرما-خرمن-خرم-خام- شام-جام-سام-دام-دار-دارد-ندارد و...

باران

3-   هم نشینی:با نوشتن یک کلمه در وسط واضافه کردن کلمات در دو طرف آن می توان جملاتی طولانی ومتنوع ایجاد کرد .

مثال:   .... ........ صبح امروز شدت .... ..........  بهاری شکوفه های زیبای درختان را پرپر کرد.یا؟

محور جانشینی (تغییر کلمات داخل پرانتز برای گسترش دامنه لغات وجمله سازی مجدد با آنها مثال:

علی امروز به مدرسه رفت(فردا) 

 علی فردا  به مدرسه خواهد رفت(آنها)   

آنها فردا  به مدرسه خواهند رفت و....

4-کلمه+کلمه

5-تشبیه سازی: ترسو مثل موش-  سرد مثل کوهستان- بلند مثل سرو- استوار مثل کوه-

6-مرتب نمودن جملات نا مرتب ونوشتن ادامه جملات

7-دادن کلمات متعدد وبه کار بردن آنها در انشا

8-پخش فیلم وخلاصه نویسی وقایع فیلم

9-کتابخوانی وخلاصه نویسی ازوقایع موضوع کتاب

 

10-  ساخت کیسه ی جادویی و قرار دادن اشیا مختلف از جمله ساعت، کاغذ، سوزن، مداد و...که دانش آموز با انتخاب وسیله ی مورد نظر به طور تصادفی باید در مورد آن انشایی بنویسند.

11- خواندن یک قصه یا داستان به صورت نیمه تمام و حدس زدن پایان آن به صورت نوشتاریتوسط دانش آموزان برای تقویت اعتماد به نفس

12- سخنرانی در مورد مسائل روزمره حداقل روزی 3 دقیقه توسط یکی از دانش آموزان که به مسائل اجتماعی، فرهنگی و مشکلات جامعه ای امروز می پرداخت.

13- دادن تصاویر به گروهها و انشای گروهی در مورد تصاویر و نقاشی ها

14-  ارائه دفتری با جملات زیبا که دانش آموزان به تناسب به جمع آوری مطالب نوشتاری ادبی زیبا می پرداختند.

15-  جمع آوری ضرب المثلها و کلام های شیرین گذشتگان

16-    توصیف محیط اطراف مانند کلاس، گل، مدرسه و ... به زبانی ساده و توجه به جزئیات آن

17-    تهیه ی دفتر خاطرات و نوشتن خاطره هایی که از لحاظ ادبی ارزش داشته باشند.

18-  تشویق دانش آموزان با دادن کارت امتیازاز5تا10 امتیاز

19-آشنایی با نویسندگان بزرگ و آثار آنها

20-خلاصه نویسی کتاب های جذاب و در خور فهم

21-بردن دانش آموزان به دامن طبیعت و گردش علمی و ارائه گزارش در روز بعد

22-دادن موضوعاتی از قبیل: ای کاش...

اگر به جای معلم، مدیر، رئیس جمهور و ... بودید

23-نوشتن انشای تحقیقاتی و محقق بارآوردن دانش آموزان

24-توصیف یک روز مطلوب و خوب و به یادماندنی

25-سفر رویایی به سیارات منظومه شمسی

26-موضوع انشا در مورد کشف چیزهایی که تا کنون بشر به آن دست نیافته است.

27-آموزش آیین نگارش به دانش آموزان

28-تبدیل کلاس به کارگاه نوشتن

29-جمع آوری نمونه نثرهای زیبا و ادبی و خواندن آن با شور و احساسات در کلاس

گردآوری شواهد (2)

اجرای شیوه های پیش بینی شده به طور محسوس از بهبودی وضع موجود حکایت داشت. از تحولی که در دانش آموزان به وجود آمده بود با توجه به رضایت اولیا و اظهار نظر مثبت همکاران اکنون دانش آموزان به راحتی می نوشتند، درباره ی مسائل روز اظهار نظر می نمودند و در سر صف انشاهای زیبای خود را به مناسبت های مختلف می خواندند. شواهد نشان می داد که کارهای گروهی بسیار موثر واقع شده بود و کلاس انشا جذابیت زیادی برای دانش آموزان داشت.

نتیجه گیری

اگر پایه تدریس بر انتقال معلومات به دانش آموزان استوار نباشد و به یک نظام تحقیقی و فعال که کودکان محور اصلی انجام عمل باشند توجه شود .اگر محتوای مطالب آموزشی را با فعالیت های ذهنی کودک منطبق سازند اگر کلاس درس طوری اداره شود که دانش آموزان با تلاش خود و با راهنمایی معلم به اهداف آموزش نائل شوند یادگیری بهتر و آسان تر صورت می‌پذیرد.

در نتیجه ی این عمل ، بسیاری از مشکلات و موانع پیشرفت و عللی که انگیزه ی یادگیری را از دانش آموزان گرفته بود شناسایی کردم و به کمک خود دانش آموزان و اولیای مدرسه اطلاعاتی بدست آمد که از طریق آنها عمل پژوهشی ام را انجام دادم و به این نتیجه رسیدم که میتوان روی رفتار دانش آموزان اثر مثبت گذاشت زیرا با مشاهده ی نتایج بدست آمده از وضعیت کلاس دیدم که در گروه پیشرفتهای خوبی حاصل شده است و این برای مراحل دیگر امیدوار کننده است

پیشنهادات

1-  باید کوشید تا کلاس انشا که مادر تمام دروس است دارای برنامه و طرحی مناسب در ابعاد گوناگون آموزشی باشد.

2-  مشکلات و تنگناها و علل افت و نارسایی کلاس انشا به درستی بررسی و تحلیل گردد و راه حل های مناسب و علمی برای رهایی از این شرایط نامناسب مطرح شود. (ره یافت های آموزشی و تربیتی در درس انشا سید حسین خسینی نژاد)

3-  شیوه های مناسب نگارش و انشا به دانش آموزان شناخته شود.

4-  مجموعه ی تجربه های موفق، روش های مطلوب و شیوه هایی که معلمان موفق در این زمینه داشته اند جمع آوری، بازیابی و بررسی شود.

5-   فرهنگ مطالعه رواج یابد و در ساعت انشا از مطالعه و کتابخوانی و فرهنگ انتقاد استفاده شود.

6-  تشویق اولیا و مربیان در ارتباط با نوشته های دانش آموزان

7-  برگزاری المپیاد های انشا نویسی

 

8-  بحث و تبادل نظر، پرسش و پاسخ در درس انشا

9-  بهترین انشاها در سر صف خوانده شود و مورد تشویق مناسب قرار گیرد.

 

فهرست منابع

1- صفوی،امان الله.(1375). کلیات روشها و فنون تدریس،تهران، انتشارات معاصر،چاپ ششم.

2- پارسا،محمد.(1357).نظریه های یادگیری و آموزشی،دانشگاه تربیت معلم ،چاپ اول.

3قانمی،علی.(1378).خانواده و مسانل مدرسه ای کودکان،نشر آرین، چاپ سوم.

4-   قاسمی پویا،اقبال.(1382). راهنمای پژوهش در عمل،پژوهشکده تعلیم و تربیت،چاپ چهارم.

5-سیف ،علی اکبر.(1380).روشهای اندازه گیری وارزشیابی آموزشی،نشر دوران،چاپ چهارم.

6-نصیریان،،شهناز.(1382). ارانه ی راهکارهای مناسب جهت کاهش افت تحصیلی دانش آموزان، انتشارات آموزش وپرورش.

7-مبینی پویا،محمد رضا.(1386. راهنمای نوشتن چکیده ی مقاله،  سه شنبه،دوم بهمن 1386

www.farsedu.ir

8-رحیمی،عبدالکریم.(1386). عوامل موثر بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان،چهارشنبه،نوزدهم دیماه1386                     www.rie.ir

 

+ نوشته شده در  91/03/13ساعت 22:59  توسط مدیروبلاگ - احمد غفاریان  |