1-تعاریف عملیاتی

انگیزه : اصطلاح انگیزش  به معنی حرکت دادن مشتق شده است مفهوم کلی جنبش منعکس کننده ی این تصور عام است که انگیزش چیزست که ما را به جنبش و تحرک وادار می کند تا تکالیف خود را کامل کنند.به عبارت دیگر انگیزش فرآیندی است که طی آن فعالیت هدف محور بر انگیخته و حفظ می شود.(پال ار-پینتریچ،دیل اچ-شانک،مهرناز شهرآرای۱۳۸۵-۱۷و۱۸)

دانش آموزان : فردی که به منظور بهره مندی از امکانات آموزشی در مدرسه حضور پیدا می کند.(در پژوهش ما بطور خاص دانش آموزان پایه دوم  مد نظر بوده اند.)

فعالیت عملی : فعالیت های کتاب حرفه وفن که درساعات عملی این درس و در کارگاه ، دانش آموزان انجام می دهند.

کارگاه :  : مکانی است که درآن تعدادی میزکار وابزارهای گوناگون جهت آموزش فعالیت های کتاب به دانش آموزان در نظر گرفته شده است.   

 

حرفه و فن : درسی است که در دوره راهنمایی تحصیلی در کلیه پایه ها در دو ساعت عملی و یک ساعت نظری تدریس می شود.

پیشینه تحقیق :

1-"چگونگی ایجاد انگیزه در دانش آموزان راهنمایی  " عنوان پایان نامه ای  است  که توسط آقای الیاس اسحاقی در مقطع کارشناسی در بها ر80 در مرکز آموزش ضمن خدمت فرهنگیان شهید خورشیدی مشهد ارائه شده است. این تحقیق از نوع توصیفی است وبیشتر بر اساس نظرات روانشناسان تدوین گردیده . از جمله نتایج مهم این تحقیق می توان به موارد زیر اشاره نمود:

-          کوتاه ترین و سریع ترین راه ایجاد و تقویت انگیزه انگیزه  ، ایجاد و تقویت نگرش ها

-          احترام به افکار و عقاید دانش آموزان

-          استفاده از روشهای یادگیری مشارکتی  

 

2- "بررسی راه های افزایش انگیزش درپیشرفت دانش آموزان ابتدایی" دربهار81 مرکزآموزش عالی ضمن خدمت فرهنگیان واحدبیرجند با روش کتابخانه ای

براساس این تحقیق که توسط سرکارخانم بی بی اقدس فرهی دانشجوی کارشناسی ابتدایی بااستفاده ازکتب مختلف ونظریات روانشناسان صورت گرفته است به نتایج زیردست پیدا کرده است :

انگیزش عامل مهم وجزء عوامل اولیه درپیشرفت تحصیلی می باشدوهمه روانشناسان به این نکته اذعان دارندکه انگیزش نقش اساسی درپی بردن افراد به توانایی های خود دارند.

ازراه هایی که می توان انگیزش را افزایش داد انتخاب به جای مطالب برای یادگیری ورفتاروالدین ومعلمان وآموزش مطالب نسبتا دشواروتوجیه خوب مناسب دانش آموزان درموقعیت های یادگیری می باشد.

مولف معتقد است با توجه به این امرمهم که افت تحصیلی وکمبود انگیزش به عنوان یکی ازمسائل ومشکلات امروزی جامعه مااست لذا باید برای رفع این مشکل ابتدا ازدانش آموزان شروع کرد.

3- "بررسی عوامل ایجاد انگیزه دردانش آموزان دبیرستان آزادی " بهار80

این تحقیق توسط4 دانش آموزدبیرستانی به نام های ملیحه سجادی ، سمیه عزیزی ، لیلی گل محمدی ، وسحریکتایی زیرنظرسازمان دانش آموزی استان خراسان رضوی ، سازمان دانش آموزی شهرستان قوچان ، انجمن پژوهشگران جوان صورت گرفته است .

لازم به ذکراست که روش تحقیق دراین پژوهش توصیفی – پیمایشی وهمچنین کتاب خانه ای می باشد وجامعه مورد نظردانش آموزان دخترشهرستان قوچان بوده اندکه ازبین آن ها 100نفربه شیوه تصادفی انتخاب ومصاحبه شده اند.

پیشنهاد این دانش آموزان این است : " می توانیم باتلقین های مثبت وهمچنین سفرها واردوهای علمی برای دانش آموزان آن ها راواقعا تشویق کنیم پاسخ جامع وکاملی است وباتوجه به این که خودمان دانش آموزهستیم این احساس راداریم که واقعا این روش موثرمی باشد.

4- درسال 82-81 تحقیقی با موضوع"راهکارهایی جهت علاقه مند نمودن دانش آموزان به مطالعه وفعالیت های گروهی درپایه چهارم ابتدایی " توسط آقای بهروزرنجبروخانم ها فاطمه شکفته وحمیده گنجه زاده با روش توصیفی صورت گرفته است .

نگارندگان دراین تحقیق سوال زیررامطرح کرده وبه آن جواب داده اند:

سوال : چگونه می توان دانش آموزان را درصحنه یادگیری فعال کرد تاامریادگیری واقعی اتفاق بیفتد؟

جوااب به این شرح می باشد : شناخت انگیزه ها ورغبت های دانش آموزوفراهم کردن فرصت برای پیگیری کنجکاوی ها وسوالات ، یکی ازاین راه هااست .

یکی ازنتایجی که نگارندگان  این تحقیق به آن دسترسی پیدا کرده ان این می باشد که " فراگیرنده درکارپروژه ای محورومرکزاست . اگرسوال ازفراگیرنده آغازشود واو انگیزه لازم را دریافتن آن داشته باشد ،تمام مولفه های تاثیرگذاردریادگیری خویش را به کارخواهد برد"

 

یافته های علمی :

در کتاب انگیزش در کلاس درس ،ترجمه آقایان بیابانگردو نائینیان آمده است که موفقيت تحصيلي از مسايل مهم آموزشي وروان شناسي است كه رابطه‌ي تنگاتنگي با انگيزه دارد(هاماچک1971).داشتن انگيزه وعلاقه به تحصيل  ومدرسه از دلايل اصلي موفقيت تحصيلي محسوب مي شود.يك جاندار انگيخته ، در مقايسه با يك جاندار نا انگيخته با نيرو وكار آيي بيشتردريك فعاليت درگير مي شود.هر پدر ومادر يا معلمي دوست دارد در دانش آموز ايجاد علاقه ،ميل ورغبت به تحصيل را بارور كند تا فراگير بتواند در امر تحصيل موفق تر واز تحصيل لذت بيشتري ببرد.در ايجاد انگيزه به تحصيل كه موجب ارتقاء موفقيت تحصيلي مي گردد عواملي دخيل هستند كه از آن جمله مي توان به توان ذهني، يادگيري هاي قبلي، علاقه به دروس خاص و... از يك سو و از سوي ديگر سطح در آمد خانواده ، ميزان تحصيلات ونوع شغل والدين، موقعيت اجتماعي-اقتصادي وفرهنگي خانواده، محيط خانواده و... اشاره كرد. موفقيت تحصيلي از جمله مسايل مهمي است كه محور بسياري از پژوهش هاي آموزشي وروانشناسي است.(براون وكراسي، (1997) موس وموس 1990 ، نايس وانيوماكسي 1999) كه عوامل بسياري در آن سهيم هستند ،برخي از آنها نظير هوش،‌توانايي ويادگيري هاي قبلي ، شناختي هستند وبرخي ديگر نظير محيط خانوادگي جايگاه اجتماعي- اقتصادي ،غير شناختي اند.(براون وكراسي 1997).  نتایج پژوهش ها نیز نشان دهنده ی وجود ارتباط بین بالا بودن سطح اجتماعی اقتصادی والدین و موفقیتتحصیلی  دانش آموزان است(باخرو و روشلن1965؛نقل از گولال،1374،موس  وموس،1990)

 کالجرو(1982) نشان داد که بین سطح درآمد ،میزان تحصیلات و نوع شغل والدین با موفقیت تحصیلی فرزندان آنها رابطه معناداری وجود دارد.

 انگیزش دارای کاربرد مفهومی و درجاتی است وتا اندازه ای نیز از توانائیهای فطری و آموختنی پیروی می کند.معلم به هیچ وجه کنترل همه جانبه بر همه فرایندهای انگیزشی کلاس درسی ندارد.ولی دستکاری و کنترل کردن انگیزه های کودک در کلاس به شکل گیری شخصیت او اثر می گذارد.در این مورد بحث تقلید بعنوان الگویی برای یادگیری مطرح می شود.تقلید را می توان یادگیری بدون کوشش به شمار آوردکه بوسیله مشاهده ی الگو و بدون توسل به تمرین موجب تقویت رفتار گرددو تأیید این رفتارها موجب ایجاد انگیزه بیشتر برای تقلید از الگوهای مطلوب گردد. اگر معلمان می خواهند که دانش آموزان آنها کنجکاو و پژوهشگر باشند خود باید کنجکاو و پژوهشگر باشند ذکر این نکته قابل توجه  می باشد که هر چه کودک رشد می کند و بطور فزاینده ای خود مختار می شود احتمال اینکه معلم بتواند بطور موفقیت آمیزی با استفاده از فرایندهای یادگیری انگیزه های فراگیر را دست کاری کند، کاهش می یابد. (ريچارد سي 1995بر اساس نوشته دکتر سیف در کتاب روانشناسی پرورشی ف 4)

والدین در ایجاد انگیزه تحصیلی در فرزندان نقش اساسی دارند؛ (هاماچک1971) نشان داده است که چگونه رفتار والدین می تواند اثر چشمگیری بر،انگیزه تحصیلی کودکان بگذارد. (با توجه به نتایج فرضی آن برای موفقیت تحصیلی آنان)، کودکان یاد می گیرند که نگرشهای افراد با نفوذ (والدین ومعلمان ) نسبت به خود، پیشرفت تحصیلی و توانایی بالقوه آنان را درک کرده و این ارزشیابی را بعنوان حقیقت بپذیرند. نتیجه جالبی از یک مطالعه در ارتباط با این موضوع توسط کتکاوسکی و دیگران1964 بدست آمده است آنها متوجه نوعی ارتباط نیرومند بین نگرشهای پیشرفت تحصیلی والدین و رفتار آنها نسبت به کودکان خود شدند. ارزشهای مادر بیشتر بارفتار آنها نسبت به پسران مرتبط بودند تا دختران و در مورد پدران بر عکس آن درست بود.(مجله تربیت ،راهبردهای افزایش انگیزه، آبان 1375) 

به نظر می رسد که نیاز به پیشرفت تحصیلی، ریشه کاملاً محکمی در نگرشهای والدین نسبت به پیشرفت تحصیلی و رفتار آنها نسبت به فرزندان خود در موقعیت های پیشرفت تحصیلی دارد(اندراد و روسن1959).

از آنجايي كه ما در درس حرفه وفن بر آنيم كه دانش آموزان را با مشاغل مختلف آشنا كنيم  وبه آنها در انتخاب مسير زندگيشان وشناسايي استعدادهايشان الگوهاي مناسب بدهيم لازم دیدم  كه در این  اقدام پژوهی راه حلی برای رفع این

 بی حالی و بی رغبتی  پیدا کنم . در اولین گام موضوع را با معاون دبیر مدرسه و مشاور مجتمع درمیان گذاشتم و هر سه نفر تصمیم جدی به رفع این مشکل نمودیم . معاون دبیر  مدرسه که خود اهل همان روستا (بنی تاک) است و تا حدودی با  شرایط خانوادگی آنان آشنایی داشت زمینه لازم برای حضور با اولیاء آنان و جلسه با مشاور را فراهم کرد.  و علاوه براین من و مشاور مجتمع هردو به مشاهده دقیق تر رفتار آنان در محیط مدرسه پرداختیم همچنین پرونده تحصیلی آنان در دوره ابتدایی و اول راهنمایی مورد مطالعه و بررسی  قرار گرفت . حاصل این تلاشها  درست  همان چیزی شد که من در مطالعات علمی خود در این زمینه به آنها دست یافته بودم . نقش معلمین و والدین در ایجاد انگیزه غیر قابل انکار است برخورد والدین در محیط خانه و رفتار و عکس العملهای نادرست بعضی از معلمان در مقابل حرکات رفتار و فعالیت های دانش آموزان انگیزه آنان را از بین می برد. به هر حال پس از  شناسایی و پیدا کردن  ریشه و اساس  مشکل در پی حل آن شدیم. با همفکری  مشاور و معاون  چند راه حل موقت را اختیار کردیم و شاهد تغییرات بسیار خوبی در رفتار آنان هستیم .                 

+ نوشته شده در  90/02/07ساعت 12:13  توسط مدیروبلاگ - احمد غفاریان  |